Ndotja e ajrit është një kërcënim vdekjeprurës për shëndetin publik, por disa pjesë të Evropës janë në rrezik shumë më të lartë se të tjerat.
Ndotja e ajrit është e lidhur me kancerin e mushkërive, sëmundjet e zemrës dhe të frymëmarrjes, goditjet në tru, rezultate të dobëta të lindjes dhe më shumë.
Është veçanërisht e rrezikshme për njerëzit e moshuar, duke shkaktuar rreth 4 për qind të të gjitha vdekjeve në mesin e të rriturve të moshës 65 vjeç e lart.
Në vitin 2021, Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) përditësoi udhëzimet e saj për cilësinë e ajrit, duke ulur pragun e rekomanduar për përqendrimet vjetore të dioksidit të azotit dhe grimcave të imta (PM2.5) si pluhuri, tymi dhe bloza nga shkarkimi.
Në dhjetor, hynë në fuqi rregulla më të rrepta të cilësisë së ajrit që synojnë ta afrojnë Bashkimin Evropian me standardet e OBSH-së deri në vitin 2030 dhe të detyrojnë shtetet anëtare të monitorojnë ndotësit si grimcat e imta, karboni i zi dhe amoniaku.
Plani është “një nga ndërhyrjet më të mëdha të shëndetit publik për një brez,” tha për Euronews Health Mark Nieuwenhuijsen, drejtor i nismës së planifikimit urban, mjedisit dhe shëndetit të Institutit të Barcelonës për Shëndetin Global.
Në përgjithësi, ekspozimi ndaj PM2.5 shkaktoi rreth 239,000 vdekje të parakohshme në Evropë në vitin 2021, ndërsa 48,000 njerëz të tjerë vdiqën si rezultat i ekspozimit ndaj dioksidit të azotit, sipas Agjencisë Evropiane të Mjedisit.
Aktualisht, të gjitha vendet e BE-së raportojnë nivele të dioksidit të azotit mbi nivelet e rekomanduara nga OBSH, por disa janë goditur më shumë nga ndotja e ajrit se të tjerët.
Maqedonia e Veriut vuan më së shumti vdekje nga ndotja, e ndjekur nga Serbia, Shqipëria fqinje, Bullgaria dhe Mali i Zi kanë të gjitha rezultate shumë të larta, sipas një raporti të fundit nga Komisioni Evropian dhe Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik (OECD).
“Ndarja më e madhe në Evropë që shohim është lindja dhe perëndimi [dhe kjo] përputhet shumë me PBB-në dhe prejardhjen socio-ekonomike të dy rajoneve,” Zorana Jovanovic Andersen, një profesore e epidemiologjisë mjedisore në Universitetin e Kopenhagës dhe anëtare e Shoqatës Evropiane të Frymëmarrjes. komiteti i mjedisit dhe shëndetit, tha për Euronews Health.
Hulumtimi i Nieuwenhuijsen në nivel qyteti nënvizon sfidat e ndryshme me të cilat përballen pjesë të ndryshme të Evropës.
Italia veriore, Polonia dhe Republika Çeke kanë parë nivele të larta të vdekshmërisë PM2.5, e cila është kryesisht e nxitur nga burimet e banimit, si djegia e qymyrit për ngrohjen e shtëpive dhe sektori bujqësor.
Ndërkohë, vdekshmëria e NO2 – e cila nxitet kryesisht nga trafiku i makinave dhe sektori industrial – ishte më i lartë në qytetet kryesore dhe kryeqytetet në Evropën Perëndimore dhe Jugore.
