Një studim i ri ka treguar se përdorimi i zakonshëm i ambalazheve plastike mund të çojë në ndotjen e ushqimit me mikro dhe nanoplastikë.
Pavarësisht përdorimit të gjerë të plastikës për paketimin e ushqimeve, ekspertët njoftojnë se ndotja mund të ndodhë gjatë hapjes së paketave dhe manipulimit të produkteve të paketuar, duke çuar kështu në ndotje të ushqimit që arrin deri te konsumatoret.
Studimi, i publikuar në revistën shkencore NPJ Science of Food, tregon se mikroplastika mund të lirohet nga mbështjellja plastike e mishit dhe perimeve, apo nga paketimet e qumështit dhe lëngjeve të frutave. Ajo gjithashtu mund të lirohet nga përgatitja e çajit me qese plastike dhe nga kavanozët me kapakë metalikë të veshur me plastikë. Sipas studimit, sa më shpejt të hapet një paketim, aq më shumë mikroplastikë çlirohet.
Lisa Zimmermann, autore kryesore e studimit dhe eksperte shkencore në Fondacionin Food Packaging Forum në Zvicër, shpjegon: “Sa më shpejt të hapësh një shishe, aq më shumë mikroplastikë çlirohet.”
Mikroplastika dhe ndotja ushqimore
Studiuesit kanë zbuluar mikro dhe nanoplastikë në një gamë të gjerë produktesh ushqimore dhe pijesh, përfshirë birrën, peshkun në konservë, orizin, çajet dhe ushqimet e gatshme. Kjo është dëshmia e parë që tregon se vetë paketimi i ushqimit është burimi kryesor i mikroplastikës në ushqim, tha Zimmermann.
Në një studim tjetër të realizuar nga Food Packaging Forum në shtator të vitit 2024, u zbulua se mbi 3,600 kimikate mund të kalojnë në ushqime gjatë procesit të përpunimit dhe paketimit, shumë prej të cilëve janë të njohura për shkaktimin e kancerit, mutacioneve gjenetike dhe çrregullimeve hormonale.
Pasojat e mikroplastikës në trupin e njeriut
Mikroplastikat janë grimca plastike më të vogla se 5 mm, ndërsa nanoplastikat janë edhe më të vogla, duke pasur mundësinë të kalojnë përmes indeve të zorrëve dhe mushkërive, dhe të hyjnë në qarkullimin e gjakut. Si rezultat, ato mund të përhapen në të gjithë trupin dhe të shkaktojnë dëme në qeliza.
Për më tepër, studimet e fundit kanë zbuluar mikroplastikë në trurin e njeriut, gjak, mushkëri, mëlçi, jashtëqitje, qumështin e gjirit dhe placentën. Një analizë e bërë në mars të vitit 2024 tregoi se individët që kishin mikroplastikë në arteriet e qafës kishin dyfish më shumë rrezik për infarkt dhe goditje cerebrale krahasuar me ata që nuk kishin fare.
Faktorët që rrisin lirimin e mikroplastikë
Një analizë e 103 studimeve ka treguar se disa faktorë e përkeqësojnë ndotjen me plastikë. Ushqimet ultra të procesuara janë më të ndotura me mikroplastikë për shkak të kontaktit më të gjatë me makineritë plastike gjatë përpunimit. Ngrohja e plastikës, ripërdorimi, ekspozimi ndaj dritës së diellit dhe hapja e përsëritur e paketimeve gjithashtu rrisin ndjeshëm nivelin e ndotjes.
Në një shembull, një gotë melamine (plastikë e ngurtë) që u pastrua deri në 100 herë ka shkaktuar lirim të mikroplastikës, e cila kaloi te ushqimi i vendosur brenda saj.
Si mund të kufizojmë ekspozimin ndaj mikroplastikës?
Pavarësisht se nuk mund të shmangim plotësisht mikroplastikën, disa hapa mund të ndihmojnë në uljen e ekspozimit:
Përdorni kavanozë dhe enë qelqi ose çelik në vend të plastikës.
Mos ngrohni ushqimin në enë plastike në mikrovalë, veçanërisht për bebet.
Shmangni paketimet me kod riciklimi 3, që përmbajnë shpesh kimikate të dëmshme si ftalat.
Përdorni qese të ripërdorshme dhe enë personale për ushqim jashtë shtëpisë.
Zgjidhje sistematike
Megjithatë, kjo nuk është një çështje që mund të zgjidhet vetëm nga individët. Për të reduktuar prodhimin dhe ndotjen plastike, është e nevojshme një veprim i përbashkët dhe sistematik. Në gusht të vitit 2025, në Gjenevë do të mblidhen mbi 175 shtete për të diskutuar një marrëveshje globale për të ndaluar ndotjen plastike. Ekspertët ftojnë qytetarët të ushtrojnë presion mbi përfaqësuesit e tyre për të miratuar masa të forta.
